اربعین؛ احیای عدالت و پاکی در برابر فساد اقتصادی
در روزگاری که میلیونها ایرانی چشم به افزایش کالابرگ دارند، فروش ۵۰ دستگاه خودروی لوکس در ۱۰ دقیقه، تصویر تلخی از شکاف طبقاتی عمیق در جامعه ارائه میدهد.
دو جامعه در یک قاب
در یک سوی این تصویر، میلیونها خانوار ایرانی قرار دارند که برای تأمین حداقلهای معیشتی خود با دشواری دستوپنجه نرم میکنند و در سوی دیگر، لایه نازکی از ثروتمندان که با خرید خودروهای ۱۰۰ میلیارد تومانی، سبک زندگی میلیاردرهای جهانی را در جامعهای فقیر به نمایش میگذارند.
فردین یزدانی، پژوهشگر رفاه اجتماعی-اقتصادی، در گفتوگو با ایسنا درباره این شکاف هشداردهنده میگوید: «آنچه امروز در ایران مشاهده میشود، صرفاً شکاف طبقاتی کلاسیک نیست، بلکه نابرابری مبتنی بر رانت و درآمدهای بادآورده است که به جای ورود به چرخه سرمایهگذاری، صرف مصرف نمایشی کالاهای لوکس میشود.»
ایران در مسیر جامعهای دوقطبی
به گفته این پژوهشگر، جامعه ایران دیگر به سه گروه فقیر، متوسط و ثروتمند تقسیم نمیشود، بلکه به سرعت به سوی دو قطبی شدن پیش میرود:
· قطب اول: انبوهی از جمعیت درگیر تأمین حداقلها
· قطب دوم: اقلیتی بسیار کوچک با برخورداری از تمام مواهب اقتصادی
شاخصهای نابرابری؛ واقعیت تلخ در پشت اعداد
یزدانی با اشاره به محدودیتهای شاخصهایی مانند ضریب جینی توضیح میدهد که این آمارها به دلیل عدم پوشش دقیق داراییهایی مانند مسکن، خودرو، طلا و سهام، تصویری کوچکتر از واقعیت نابرابری نشان میدهند، اما حتی همین شاخصها نیز وضعیت نامطلوب را تأیید میکنند.
کاهش ۴۶ درصدی مصرف لبنیات در دهکهای پایین
برای درک بهتر عمق شکاف، کافی است به الگوی مصرف خانوارها نگاه کنیم:
گروه درآمدی تغییر مصرف لبنیات (۱۴۰۳ نسبت به ۱۳۹۶)
۴ دهک پایین ۴۶٪ کاهش
۲ دهک بالا ۵٪ افزایش
همزمان، هزینه خرید زیورآلات در گروههای پردرآمد ۳۵ درصد افزایش یافته است.
بحران مسکن؛ رویای خانهدار شدن در حال محوشدن
به گفته یزدانی، از اواسط دهه ۱۳۸۰ روندی آغاز شده که هر سال درصد بیشتری از خانوارها از امکان خرید مسکن محروم شدهاند:
· یک خانوار با درآمد سالانه خود تنها قادر به خرید حدود ۵ متر مربع مسکن است
· از هر ۱۰ خانوار جدید، تنها یک خانوار طی ۵ تا ۱۰ سال میتواند صاحب خانه شود
· پدیده «فیلترینگ مسکن» خانوارها را از مناطق شمالی به جنوبی و سپس به حاشیه شهرها کوچ میدهد
بیش از ۵۰ درصد جمعیت زیر خط فقر
یزدانی با اشاره به برآوردهای محافظهکارانه تأکید میکند: «بیش از ۵۰ درصد جمعیت کشور بر اساس معیارهای حداقل نیازهای غذایی، پوشاک، سلامت، آموزش و مسکن، زیر خط فقر قرار دارند.»
یارانهها راهحل نیست؛ نیاز به رشد اقتصادی پایدار
این پژوهشگر معتقد است پرداخت یارانههای نقدی و کالابرگ تأثیر معناداری بر کاهش نابرابری ندارد و راهحل اصلی، شکلگیری رشد اقتصادی پایدار و کنترل تورم است؛ موضوعی که در شرایط فعلی چشمانداز روشنی برای آن دیده نمیشود.
جمعبندی؛ هشداری برای آینده
فروش ۵۰ لکسوس ۱۱۰ میلیاردی در ۱۰ دقیقه در جامعهای که بخش بزرگی از مردم برای دریافت کالابرگ چشم انتظارند، نماد تلخ شکاف طبقاتی در ایران امروز است.
یزدانی در پایان هشدار میدهد: «تداوم این روند میتواند به افزایش تنشهای اجتماعی و سیاسی منجر شود و هیچ راه گریزی جز توقف و اصلاح روندهای شکلدهنده این نابرابریها وجود ندارد.»
دیدگاهتان را بنویسید